Hospice Guislain

 

Joseph Guislain, arts en bouwer van deze voormalige psychiatrische instelling, was ervan overtuigd dat de architectuur van een ziekenhuis moest bijdragen tot de genezing van zijn patiënten door het uitstralen van rust, vrijheid en veiligheid.

Joseph Guislain was de zoon van een architect. Hij brak met de familietraditie en werd arts, maar hanteerde wel de architectuur als medicijn. In het begin van zijn carrière won hij met een ontwerp voor een krankzinnigenhospitaal een prijs van de Brusselse Société des Beaux-Arts. Op het einde van zijn loopbaan bouwde hij het psychiatrische ziekenhuis in Gent dat na zijn dood naar hem werd genoemd.

Tot  ver in de negentiende eeuw werden geesteszieken ondergebracht in uitgeleefde bouwsels omdat men er geen betere bestemming voor kon bedenken. Pas in 1857  werden geesteszieke patiënten opgenomen in het Guislaininstituut, de eerste inrichting in België die speciaal daarvoor gebouwd was... Meer nog: het complex werd volledig vormgegeven volgens de richtlijnen van de morele benadering van geestesziekten. Guislain was ervan overtuigd dat dit  gebouw zou bijdragen tot de genezing van zijn patiënten en bemoeide zich daarom met de kleinste details van het ontwerp. De bewuste locatie op het toenmalige platteland, de rondbooggalerij, de decoratieve borstweringen en de hoge uitgewerkte trapleuningen, dienden allemaal hetzelfde therapeutische doel: rust, vrijheid en veiligheid uitstralen. Om die reden zijn de gebouwen ook slechts twee bouwlagen hoog en worden ze omringd door tuinen, velden en binnenplaatsen. Architectuur op een dergelijke manier in het genezingsproces inschakelen was baanbrekend in België, maar kende toen al enkele voorbeelden in andere Europese landen. Onder meer de geometrische indeling van de plattegrond met paviljoenen aan weerszijden van een rechthoekige binnenplaats en de open arcades aan de uiteinden ervan zijn ook in andere 19de-eeuwse hospitalen voor geesteszieken terug te vinden.

Guislains ziekenhuis gold toen als een modelinrichting en lokte bezoekers uit alle hoeken van het continent. Sinds de jaren 1990 is de dagelijkse psychiatrische zorg verhuisd naar een nieuwbouw op dezelfde site en wordt het oude hospitaal grotendeels gebruikt als  museum.