Joseph Guislain

 

Volgens Joseph Guislain, de eerste erkende psychiater in de Zuidelijke Nederlanden, hadden geestesziekten voornamelijk mentale oorzaken. Hij gaf als eerste in Gent de psychiatrische patiënten een op wetenschap gestoelde therapie en pleitte voor een humanere behandeling

Melancholie Guislain Melancholie Guislain

“De ziekte waarbij de mens zichzelf niet meer begrijpt, laat staan de maatschappij.”

Joseph Guislain was een aanhanger van de morele therapie toen hij in 1828 tot hoofdgeneesheer van de Gentse instellingen voor krankzinnigen aangesteld werd en zo de eerste erkende psychiater van de Zuidelijke Nederlanden werd. Heftige passies zoals liefde, bezieling, ambitie, droefheid, tegenslag, angst, wanhoop of woede waren volgens Guislain zodanig belastend dat het zenuwstelsel moreel overgevoelig werd. Geestesziekte was voor hem in de eerste plaats een gemoedsstoornis, waarbij  een verandering in de gevoeligheid van de hersenen prikkels anders worden aangevoeld en als pijnlijk worden ervaren.

Ook al waren de morele oorzaken voor Guislain de belangrijkste, toch kon in bepaalde gevallen een organische stoornis aan de basis liggen van een psychische ziekte. Alcoholisme, tyfus, cholera, het geven van borstvoeding, een hoge leeftijd en nog vele anderen werden gezien als aanleidingen om geestesziek te worden. In 1835 schatte Guislain dat bij negen op de tien gevallen de waanzin een morele oorzaak had. In 1852 hield hij het slechts op twee derden, waarmee hij als het ware een verpersoonlijking is van de evolutie die de psychiatrie toen doormaakte. Deze organische theorieën over de oorzaken van geestesziekte verdrongen in de tweede helft van de negentiende eeuw grotendeels de morele opvattingen.

De betekenis van dokter Guislain voor de psychiatrie is drieledig:

  • als hoofdgeneesheer van de Gentse instellingen voor krankzinnigen zorgde hij als eerste voor een op wetenschap gestoelde therapie .
  • in zijn functie als hoogleraar aan de Gentse universiteit doceerde en publiceerde hij over waanzin
  • als activist voor een humanere behandeling van geesteszieken verbeterde hij ook buiten Gent hun toestand: hij kloeg allerhande mistoestanden aan en schreef daarvoor de nodige regelgeving.