Eugenetica Een bedreiging van het menselijke ras

 1900

Vanaf het einde van de 19de eeuw werden geesteszieken soms als een bedreiging voor het menselijke ras beschouwd. Om de kwaliteit van de volgende generaties te garanderen, moesten naties zich hiertegen beschermen door krankzinnigen te steriliseren of in extreme gevallen zelfs te doden.

Ze baseerden zich op het Darwinisme, zonder wetenschappelijk fundament.

“De völkische staat moet erop toezien dat alleen gezonde mensen kinderen verwekken. (…) De staat moet hier optreden als de bewaker van een duizendjarige toekomst. (…) Ten dienste van dit besef moet hij de modernste middelen aanwenden. Hij moet iedereen die op enigerlei wijze merkbaar ziek is of een erfelijke kwaal heeft die op de nakomelingen zou kunnen overgaan, ongeschikt verklaren voor de voortplanting.” Dit waren de denkbeelden van Adolf Hitler, zoals hij ze zelf verwoordde in 1933. In heel wat kringen werd deze gedachtegang gevolgd: in de eugenetica, ontstaan in het laatste kwart van de 19de eeuw, beschouwde men epileptici, zwakzinnigen, geesteszieken, blinden, misvormden, criminelen en andere sociaal zwakken als een bedreiging voor het menselijke ras. Daarvoor baseerden ze zich, zonder wetenschappelijk fundament, op het Darwinisme. Ze gingen er immers van uit dat deze ‘gebrekkigen’, als ze in instellingen en opvangtehuizen ‘kunstmatig’ in leven gehouden werden, hun gebreken konden doorgeven en daarmee de kwaliteit van de volgende generaties konden aantasten.

 

Als men er zelf niet aan ten onder wou gaan, kon een natie bijgevolg niet anders dan zich hiertegen beschermen. En dat is precies wat de nazi’s deden: voor de geesteszieken zetten ze een programma voor gedwongen sterilisatie op. Tijdens het interbellum was dit in de westerse wereld niet zo uitzonderlijk. Zo was het steriliseren rond 1920 in 25 deelstaten van de Verenigde Staten verplicht voor crimineel gestoorden en anderen die als genetisch onvolwaardig beschouwd werden.

Toch is het niet enkel de eugenetische logica die de nazi’s zover dreef.. Ook de economische kost van de opvang van geesteszieken speelde een belangrijke rol en bracht hen uiteindelijk tot het vermoorden van geesteszieken. Artsen en psychiaters werkten hieraan mee door onder meer de patiënten die gedood moesten worden te selecteren. Meer nog: de eerste experimenten met het Zyklon-B-gas voerde men uit op psychisch zieken in een instelling in de buurt van Dresden.