Outsiderkunst

 

De werelden van kunst en waanzin zijn nauw met elkaar verbonden. Hedendaagse kunstenaars verbeelden op hun eigen manier wat geestesziekte kan betekenen. Ze tonen de broosheid van de menselijke conditie en onderzoeken het onderscheid tussen 'normaal' en 'abnormaal'.

Gerard Van Lankveld Gerard Van Lankveld

De term ‘Outsiderkunst’ benoemt het spontane en onconventionele werk van kunstenaars die buiten het professionele kunstcircuit werken of in de marge van de samenleving leven. Dit kunnen psychiatrische patiënten zijn, mensen met een verstandelijke beperking, mensen die geïsoleerd leven en moeilijk hun positie in de maatschappij vinden, maar evengoed speelse creatievelingen die in hun kunst onbedwingbaar hun eigen weg gaan.

Willem van Genk Willem van Genk

De aandacht voor deze kunstenaars vindt haar oorsprong enerzijds  in de ontdekking van de ‘naïeve kunst’ en anderzijds in de psychiatrie. In 1928 exposeerde de kunsthistoricus Wilhelm Uhde in Parijs werk van zijn autodidacte ‘Schilders van het Heilig Hart’, dat hij sinds 1912 verzamelde. Reeds in 1922 publiceerde de Duitse psychiater en kunsthistoricus Hans Prinzhorn het werk ‘Bildnerei der Geisteskranken’, waarvoor hij zo’n 5000 werken van psychiatrische patiënten bijeenbracht. Dit boek inspireerde veel kunstenaars, waaronder Jean Dubuffet die de term ‘art brut’ introduceerde: pure kunst, die hij plaatste tegenover culturele kunst. Sinds de jaren zeventig spreekt men over ‘outsider art’, een term die veel breder is.

Outsiders maken beeldende kunst die van talent, verbeelding en authentieke scheppingskracht getuigt. Hun werk houdt geen rekening met professionele kunst, opleiding, traditie en stijl. Met hun opmerkelijke schilderijen, beeldhouwwerken en installaties zijn ze in staat een breed publiek te raken.

Dirk Martens Dirk Martens

Het werk van outsiders is niet onder één noemer te vatten. Bij deze artiesten zitten zowel verhalenvertellers als kunstenaars die vanuit een koortsachtige dwang een eigen wereld scheppen. Vanuit welke intentie ook, het beeld is altijd zonder aarzeling, trefzeker en overtuigend neergezet.