Zintuiglijke opvoeding

 

Broeder van Liefde Ebergist De Deyne onderwees in het Sint-Jozefinstituut zwakzinnige kinderen. Door hun verstandelijke vaardigheden via een zintuiglijke weg te trainen, dacht hij ze verder te kunnen ontwikkelen. Hij fotografeerde elke nieuwe leerling voor medische doeleinden. 

In de negentiende eeuw werden de patiënten in het Guislaingesticht in negen verschillende afdelingen ondergebracht, die min of meer gegroepeerd waren volgens ziektebeeld. De zwakzinnige jongens uit de lagere sociale klassen, toen de “ongeneesbare met vallende ziekten aangedaen”, werden in de zogenaamde ‘kinderkoer’ ondergebracht. Tot het einde van de negentiende eeuw was dit de enige plaats in België waar zwakzinnige kinderen enige opvoeding en onderwijs kregen. Binnen het psychiatrische ziekenhuis was die kinderkoer een volledig zelfstandige afdeling, maar wel gelegen binnen de gestichtsmuren. Een fundamenteel onderscheid tussen imbecielen, idioten en krankzinnigen werd eeuwenlang niet gemaakt. Ze werden allemaal eenvoudigweg als ‘zotten’ gecatalogeerd en deelden hetzelfde lot.

In 1901 waren de opvattingen echter zodanig geëvolueerd dat er besloten werd om de zwakzinnige kinderen uit het Guislaingesticht weg te halen en ze in een eigen ‘kinderasiel’ onder te brengen, namelijk het Sint-Jozefsinstituut aan de Stropkaai in Gent. Vooral door het werk van Broeder Ebergist De Deyne (1887-1943), een Broeder van Liefde, werd dit instituut internationaal toonaangevend. Hij ging ervan uit dat zwakzinnige kinderen wel over potentiële vermogens beschikken, maar dat deze onvolgroeid zijn. Door de verstandelijke vaardigheden via een zintuiglijke weg te gaan trainen, dacht hij ze verder te kunnen ontwikkelen. Daarvoor ontwierp Broeder Ebergist zelf allerhande didactische leermiddelen, die via de zintuigen de ontwikkeling van de zwakbegaafden moesten vergroten.

Broeder Ebergist bouwde ook een reputatie op als fotograaf. Iedere nieuwe leerling van het Sint-Jozefsinstituut werd immers door hem gefotografeerd, onder meer voor medische doeleinden. Zijn opvoedkundige inzichten en methoden werden in 1922 gebundeld in het boek L'éducation Sensorielle chez les Enfants Anormaux. Naderhand bleken er heel wat gelijkenissen te zijn met de opvattingen en inzichten van de Italiaanse arts en pedagoge Maria Montessori (1870-1952).